Trục xuất là hình phạt buộc người nước ngoài bị kết án phải rời khỏi Việt Nam, có thể được Tòa án áp dụng độc lập hoặc kèm hình phạt khác.

Nikitina Iuliia, 35 tuổi, quốc tịch Nga, vừa bị TAND Khu vực 2 – Khánh Hòa tuyên phạt 30 triệu đồng và trục xuất vĩnh viễn khỏi lãnh thổ Việt Nam về tội Gây rối trật tự công cộng. Công an tỉnh Khánh Hòa phối hợp với các đơn vị liên quan đã thực hiện thủ tục để người này rời Việt Nam.

Từ tháng 1 đến tháng 6/2025, Nikitina nhiều lần thực hiện hành vi nguy hiểm, phản cảm trên xe mô tô tại các đoạn đường công cộng thuộc xã Cam Lâm và Nam Cam Ranh. Những hành vi này được quay lại, biên tập rồi đăng công khai trên mạng xã hội, gây ảnh hưởng đến trật tự công cộng và hình ảnh giao thông địa phương.

Trục xuất là hình phạt dành cho người nước ngoài

Điều 37 Bộ luật Hình sự 2015 quy định trục xuất là việc buộc người nước ngoài bị kết án phải rời khỏi lãnh thổ Việt Nam. Tùy tính chất vụ án, Tòa án có thể áp dụng trục xuất là hình phạt chính hoặc hình phạt bổ sung.

Luật Thi hành án hình sự 2025 cũng quy định cụ thể trình tự thực hiện. Theo Điều 116, nếu trục xuất là hình phạt chính hoặc là hình phạt bổ sung trong trường hợp hình phạt chính là phạt tiền, Tòa án xét xử sơ thẩm phải ra quyết định thi hành án.

Quyết định này phải thể hiện thông tin của người chấp hành án, loại hình phạt và cơ quan có nhiệm vụ thi hành. Sau đó, Tòa án gửi quyết định đến cơ quan thi hành án hình sự thuộc công an cấp tỉnh và viện kiểm sát cùng cấp.

Cơ quan thi hành án hình sự có trách nhiệm tống đạt quyết định cho người phải thi hành án, đồng thời thông báo cho Bộ Ngoại giao, cơ quan đại diện ngoại giao hoặc lãnh sự của nước người đó mang quốc tịch, cơ quan đại diện của tổ chức quốc tế mà người đó làm việc và tổ chức đã bảo lãnh người đó vào Việt Nam.

Trong thời gian chờ xuất cảnh, người bị trục xuất phải lưu trú tại nơi lưu trú hoặc cơ sở lưu trú được chỉ định. Nếu bỏ trốn, tự ý rời khỏi nơi lưu trú, không có nơi thường trú, tạm trú hoặc thuộc trường hợp luật định, người này có thể bị đưa vào cơ sở lưu trú thuộc Công an cấp tỉnh hoặc Bộ Công an.

Khi đến thời hạn rời Việt Nam, cơ quan thi hành án hình sự phối hợp với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh kiểm tra căn cước, áp giải người chấp hành án đến địa điểm xuất cảnh và buộc rời khỏi lãnh thổ Việt Nam. Người này được mang theo tài sản hợp pháp khi xuất cảnh.

Trong 5 ngày làm việc kể từ khi hoàn thành việc trục xuất, cơ quan thi hành án hình sự phải thông báo kết quả cho Tòa án đã ra quyết định thi hành án và viện kiểm sát có thẩm quyền.

Pháp luật chỉ cho phép kéo dài thời hạn rời Việt Nam trong 3 trường hợp đặc biệt: người phải thi hành án đang ốm nặng hoặc cấp cứu, không thể đi lại và được cơ sở khám chữa bệnh xác nhận; phải chấp hành bản án khác hoặc thực hiện nghĩa vụ khác theo pháp luật Việt Nam; hoặc có lý do chính đáng khác chưa thể rời Việt Nam được Thủ trưởng cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh xác nhận.

Chi phí để rời Việt Nam, gồm vé máy bay, ô tô, tàu hỏa hoặc tàu biển, về nguyên tắc do người chấp hành án chịu. Nếu không có khả năng chi trả, cơ quan chức năng phối hợp với Bộ Ngoại giao, cơ quan quản lý xuất nhập cảnh và cơ quan đại diện ngoại giao hoặc lãnh sự liên quan để giải quyết kinh phí.

Trường hợp cần trục xuất ngay vì lý do an ninh quốc gia hoặc yêu cầu đối ngoại mà kinh phí chưa được giải quyết, Thủ trưởng cơ quan thi hành án hình sự báo cáo Cơ quan quản lý thi hành án hình sự Bộ Công an quyết định việc sử dụng ngân sách nhà nước để chi trả.

Như vậy, trục xuất là một hình phạt được Bộ luật Hình sự 2015 quy định đối với người nước ngoài phạm tội tại Việt Nam. Tòa án xét xử sơ thẩm quyết định việc áp dụng và thi hành án được giao cho cơ quan thi hành án hình sự công an cấp tỉnh nơi xét xử sơ thẩm.

Nguyễn Hiệp (tổng hợp)

Từ Khóa: