Gan thực hiện nhiều nhiệm vụ thiết yếu, từ chuyển hóa dinh dưỡng, xử lý thuốc đến sản xuất dịch mật hỗ trợ tiêu hóa chất béo. Những tổn thương ở cơ quan này có thể tiến triển âm thầm trong giai đoạn đầu, việc nhận diện các thói quen có hại ngay từ buổi sáng là điều cần thiết.
- Một tổ ong và giới hạn của sự tò mò tuổi học trò
- Nam sinh Hà Nội đánh cô giáo gây thương tích 12%, bị khởi tố tạm giam
- Kích điện bắt cá: Tận diệt thủy sản, đe dọa tính mạng
Thói quen đầu tiên là uống đồ uống chứa nhiều đường. Không ít người bắt đầu ngày mới với cà phê pha nhiều sữa đặc, trà sữa, nước ngọt hoặc nước ép đóng chai. Tuy nhiên, những thức uống này có thể làm tăng lượng đường và calo nạp vào cơ thể, nhất là khi được sử dụng thường xuyên.
Theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today của Anh, lượng calo dư thừa kéo dài có thể góp phần làm tăng tích tụ mỡ trong cơ thể. Khi mỡ tích tụ ở gan, nguy cơ gan nhiễm mỡ cũng tăng lên. Trong một số trường hợp, bệnh có thể tiến triển thành viêm và xơ hóa gan. Để hạn chế nguy cơ, nên thay các thức uống nhiều đường bằng nước lọc, trà không đường hoặc cà phê ít đường.
Thói quen thứ hai là sử dụng rượu bia vào buổi sáng. Gan chịu trách nhiệm chuyển hóa cồn, nhưng việc uống quá nhiều trong một lần hoặc uống thường xuyên có thể khiến cơ quan này bị tổn thương. Khi lượng cồn vượt quá khả năng xử lý của cơ thể, nguy cơ ảnh hưởng đến gan sẽ tăng lên.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) cho biết tổn thương gan do rượu có thể bắt đầu bằng sự tích tụ mỡ trong gan, sau đó tiến triển thành viêm gan và xơ gan ở một số người. Vì vậy, việc sử dụng rượu bia thường xuyên cần được xem xét nghiêm túc, thay vì chỉ chú ý đến cảm giác khó chịu sau khi uống.
Đáng lưu ý, nếu một người phải uống rượu vào buổi sáng để giảm run tay, vã mồ hôi, buồn nôn hoặc bồn chồn, đây có thể là dấu hiệu của hội chứng cai rượu. Bác sĩ Marvin Seppala, chuyên gia điều trị nghiện tại Hazelden Betty Ford Foundation ở Mỹ, đã lưu ý về những biểu hiện này. Người gặp tình trạng trên nên tìm kiếm hỗ trợ y tế phù hợp.
Thói quen thứ ba là tự ý uống thuốc giảm đau sau khi thức dậy. Những cơn đau đầu, đau nhức cơ thể hoặc cảm giác mệt mỏi có thể khiến một số người dùng thuốc mà không kiểm tra thành phần và liều lượng. Tuy nhiên, việc dùng thuốc sai cách, kết hợp nhiều sản phẩm có cùng hoạt chất hoặc sử dụng thực phẩm bổ sung không rõ nguồn gốc đều có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan.
Paracetamol, còn gọi là acetaminophen, thường có mặt trong thuốc giảm đau và hạ sốt. Dùng quá liều hoạt chất này có thể gây tổn thương gan nghiêm trọng. Nguy cơ còn có thể xảy ra khi người dùng kết hợp thuốc giảm đau với thuốc cảm cúm mà không nhận biết cả hai cùng chứa paracetamol.
Ba thói quen trên cho thấy việc bảo vệ gan cần bắt đầu từ những lựa chọn hằng ngày. Mỗi người nên giảm đồ uống nhiều đường, tránh sử dụng rượu bia và kiểm tra kỹ thành phần thuốc trước khi dùng. Nếu cần phối hợp nhiều loại thuốc, nên tham khảo ý kiến nhân viên y tế để hạn chế nguy cơ dùng trùng hoạt chất.
Thành Luân (tổng hợp)